گفتاردرمانی در غرب تهران ارزیابی و درمان کودکان و بزرگسالان
گفتاردرمانی فقط برای کودکانی که دیر شروع به صحبت میکنند نیست. تأخیر گفتار و زبان، مشکلات تلفظ، لکنت، آپراکسی، اختلالات ارتباطی، مشکلات صدا و بلع و همچنین اختلالات گفتاری و زبانی پس از آسیبهای عصبی میتوانند نیازمند ارزیابی تخصصی باشند. در کلینیک سعادتی خدمات گفتاردرمانی کودکان و بزرگسالان در غرب تهران با تمرکز بر ارزیابی دقیق و برنامه درمانی متناسب با نیاز هر فرد ارائه میشود.

گفتاردرمانی چیست و چه مشکلاتی را درمان میکند؟
گفتاردرمانی یا Speech-Language Therapy یکی از حوزههای تخصصی توانبخشی است که به ارزیابی و درمان مشکلات مرتبط با گفتار، زبان، ارتباط، روانی گفتار، صدا، تغذیه و بلع میپردازد. برخلاف تصور رایج، وظیفه گفتاردرمانگر تنها آموزش تلفظ صحیح چند حرف یا صدای خاص نیست.
برای صحبت کردن، مجموعهای از مهارتها باید همزمان با یکدیگر کار کنند. فرد باید بتواند پیام دیگران را درک کند، واژه مناسب را پیدا کند، جمله بسازد، صداهای گفتاری را با دقت تولید کند و در موقعیتهای اجتماعی مختلف از زبان برای برقراری ارتباط استفاده کند.
در کودکان، مراجعه به گفتاردرمانی ممکن است به دلیل تأخیر در گفتار ، محدود بودن واژگان، مشکلات جملهسازی، پایین بودن وضوح گفتار، لکنت یا اختلال در مهارتهای ارتباط اجتماعی باشد. در بزرگسالان نیز سکته مغزی، آسیب مغزی و بعضی بیماریهای عصبی میتوانند بر گفتار، زبان و بلع اثر بگذارند.
ممکن است کودک صداهای گفتاری را بهخوبی تلفظ کند اما در فهم زبان، انتخاب واژه یا جملهسازی مشکل داشته باشد. همچنین ممکن است توانایی زبانی خوبی داشته باشد اما تلفظ یا روانی گفتارش دچار اختلال باشد. ارزیابی گفتار و زبان مشخص میکند مشکل اصلی در کدام بخش قرار دارد.
چه کسانی به گفتاردرمانی نیاز دارند؟
دلیل مراجعه هر فرد متفاوت است. تشخیص نیاز به درمان تنها بر اساس یک علامت انجام نمیشود و ارزیابی گفتاردرمانگر مشخص میکند آیا فرد به درمان، پایش رشد یا بررسیهای تکمیلی نیاز دارد.
تأخیر در شروع گفتار
کودکی که واژگان محدودی دارد، دیر شروع به صحبت کرده یا متناسب با سن خود جمله نمیسازد، ممکن است به ارزیابی رشد گفتار و زبان نیاز داشته باشد.
گفتار نامفهوم
اگر دیگران در فهم صحبت کودک مشکل دارند یا کودک تعداد زیادی از صداهای گفتاری را اشتباه تولید میکند، بهتر است الگوی تلفظ او بررسی شود.
لکنت و ناروانی گفتار
تکرار صدا یا هجا، کشیدهگویی، گیر کردن در شروع کلمات یا همراه شدن صحبت با تنش میتواند نیازمند ارزیابی تخصصی باشد.
مشکل در فهم یا جملهسازی
برخی کودکان ممکن است حرف بزنند اما در فهم دستورات، انتخاب واژگان، پاسخ به سؤالها یا تعریف یک اتفاق مشکل داشته باشند.
مشکلات ارتباط اجتماعی
دشواری در نوبت گرفتن، درخواست کردن، شروع مکالمه یا استفاده مناسب از زبان در تعامل اجتماعی نیز میتواند بررسی شود.
مشکلات بلع و تغذیه
مشکلات مکیدن، جویدن، بلع یا سرفه هنگام غذا خوردن در بعضی کودکان و بزرگسالان نیازمند ارزیابی تخصصی هستند.
آیا دیر حرف زدن کودک همیشه به معنی وجود اختلال است؟
خیر. سرعت رشد گفتار و زبان در کودکان یکسان نیست. با این حال اگر کودک نسبت به همسالان تفاوت قابل توجهی دارد یا والدین درباره روند رشد او نگران هستند، ارزیابی میتواند مشخص کند رشد در محدوده مورد انتظار قرار دارد یا نیاز به پیگیری وجود دارد. در مطلب تفاوت تأخیر گفتار با اتیسم نیز درباره یکی از نگرانیهای پرتکرار خانوادهها توضیح دادهایم.

گفتاردرمانی کودکان شامل چه خدماتی است؟
گفتاردرمانی کودکان بر اساس علت مراجعه و نتیجه ارزیابی طراحی میشود. برای یک کودک ممکن است هدف اصلی افزایش واژگان باشد، در حالی که کودک دیگری به درمان تلفظ، لکنت یا برنامهریزی حرکتی گفتار نیاز داشته باشد.
تأخیر گفتار و زبان
ابتدا مشخص میشود مشکل بیشتر مربوط به بیان، درک زبان یا هر دو است. سپس اهدافی مانند افزایش واژگان، جملهسازی، درک دستورات و استفاده مؤثرتر از زبان طراحی میشوند.
اختلالات تلفظ و وضوح گفتار
اگر کودک بعضی صداها را حذف، جایگزین یا اشتباه تولید کند، گفتاردرمانگر الگوی خطاها را بررسی میکند. برای مطالعه بیشتر میتوانید صفحه وضوح گفتار پایین در کودکان را ببینید.
آپراکسی گفتار کودکان
در آپراکسی، مسئله اصلی برنامهریزی و توالی حرکات مورد نیاز برای تولید گفتار است. درمان روی تمرین هدفمند حرکات گفتاری، هجاها و کلمات تمرکز دارد. راهنمای کامل آپراکسی گفتار در کودکان را نیز میتوانید مطالعه کنید.
مشکلاتی که در گفتاردرمانی ارزیابی میشوند
برای آشنایی بیشتر با هر اختلال میتوانید راهنماهای تخصصی کلینیک سعادتی را مطالعه کنید.
تأخیر گفتار و زبان
بررسی رشد واژگان، درک زبان، جملهسازی و توانایی ارتباطی کودک.
درباره تأخیر گفتار بخوانید ←اختلالات تلفظ و وضوح گفتار
بررسی حذف، جایگزینی یا تولید نادرست صداهای گفتاری و افزایش وضوح گفتار.
راهنمای وضوح گفتار ←لکنت زبان
ارزیابی ناروانی، تکرار، کشیدهگویی، گیرهای گفتاری و عوامل همراه.
درباره لکنت زبان ←آپراکسی گفتار
درمان اختلال برنامهریزی حرکتی گفتار با تمرین هدفمند و ساختاریافته.
راهنمای آپراکسی گفتار ←اوتیسم و ارتباط اجتماعی
تقویت ارتباط، درخواست کردن، نوبتگیری، تعامل اجتماعی و استفاده کاربردی از زبان.
گفتار و ارتباط در اتیسم ←کمشنوایی
حمایت از رشد گفتار و زبان کودکان دارای درجات مختلف کاهش شنوایی.
گفتاردرمانی کمشنوایی ←اختلالات بلع و غذا خوردن
بررسی مشکلات مرتبط با مکیدن، جویدن، تغذیه و بلع در کودکان و بزرگسالان.
درباره اختلالات بلع ←شکاف لب و کام
ارزیابی و درمان مشکلات گفتار، وضوح و تشدید صوت در کودکان دارای شکاف لب یا کام.
گفتاردرمانی شکاف لب و کام ←از کجا بفهمیم کودک به گفتاردرمانی نیاز دارد؟
رشد کودکان کاملاً یکسان نیست، اما مشاهده روند کلی رشد گفتار و زبان به والدین کمک میکند متوجه شوند چه زمانی بهتر است ارزیابی انجام شود.
کودک معمولاً به صدا و نام خود واکنش نشان میدهد، از اشاره و حرکات ارتباطی استفاده میکند و ممکن است اولین واژههای معنیدار ظاهر شوند.
تعداد واژهها در حال افزایش است و بسیاری از کودکان شروع به ترکیب دو واژه برای انتقال منظور خود میکنند.
جملهها طولانیتر میشوند و افراد آشنا باید بتوانند بخش قابل توجهی از صحبت کودک را متوجه شوند.
کودک معمولاً میتواند درباره اتفاقات صحبت کند، سؤال بپرسد، داستان ساده تعریف کند و گفتار واضحتری داشته باشد.
اگر درباره رشد گفتار یا زبان کودک نگرانی دارید، ارزیابی الزاماً به معنی شروع درمان نیست. گاهی نتیجه ارزیابی فقط پایش روند رشد و ارائه توصیههایی به خانواده است. در مطلب سن مناسب شروع گفتاردرمانی کودک درباره این موضوع بیشتر توضیح دادهایم.
در جلسه ارزیابی گفتاردرمانی چه اتفاقی میافتد؟
گفتوگو با خانواده
نگرانی اصلی، سابقه رشد، سن شروع کلمات، وضعیت شنوایی و سوابق پزشکی بررسی میشوند.
مشاهده ارتباط کودک
در کودکان کمسن، بازی، درخواست کردن، توجه مشترک، تقلید و نحوه تعامل اطلاعات مهمی ایجاد میکنند.
بررسی گفتار و زبان
بر اساس علت مراجعه، تلفظ، واژگان، جملهسازی، درک زبان، لکنت، وضوح گفتار یا مهارتهای حرکتی گفتار بررسی میشوند.
تعیین اهداف درمان
اگر مداخله لازم باشد، اهداف درمانی متناسب با نیازهای همان فرد مشخص میشوند.

گفتاردرمانی چگونه انجام میشود؟
برنامه گفتاردرمانی برای هر فرد متفاوت است. درمانگر بر اساس نتیجه ارزیابی، اهدافی مشخص و قابل پیگیری تعیین میکند و فعالیتهای جلسه را متناسب با همان اهداف انتخاب میکند.
برای یک کودک، هدف ممکن است افزایش تعداد واژههای کاربردی باشد. برای کودک دیگر تمرکز روی جملهسازی، تلفظ صداها، کاهش لکنت یا برنامهریزی حرکتی گفتار قرار میگیرد. به همین دلیل دو کودک با سن مشابه الزاماً برنامه درمانی مشابهی ندارند.
آیا گفتاردرمانی فقط تمرین پشت میز است؟
خیر. خصوصاً در کودکان، بسیاری از اهداف از طریق بازی، کتاب، تصاویر، فعالیتهای تعاملی و مکالمه تمرین میشوند. وسیلهای که در جلسه استفاده میشود بهتنهایی درمان نیست؛ هدف تخصصی پشت هر فعالیت اهمیت دارد.
گفتاردرمانی چقدر طول میکشد؟
مدت درمان به نوع و شدت مشکل، سن شروع مداخله، شرایط همراه، منظم بودن جلسات، مشارکت خانواده و پاسخ فرد به درمان بستگی دارد. به همین دلیل تعیین یک تعداد جلسه ثابت برای همه افراد امکانپذیر نیست.
گفتاردرمانی بزرگسالان
بزرگسالان نیز ممکن است پس از سکته مغزی، آسیب مغزی، بیماریهای عصبی یا مشکلات صدا و بلع به خدمات گفتاردرمانی نیاز داشته باشند.
آفازی
اختلال زبان میتواند توانایی درک، پیدا کردن واژه، صحبت کردن، خواندن یا نوشتن را تحت تأثیر قرار دهد.
آپراکسی گفتار بزرگسالان
فرد میداند چه میخواهد بگوید اما برنامهریزی حرکات دقیق گفتاری با مشکل روبهرو میشود.
دیزآرتری
اختلال در کنترل عصبی یا عضلانی گفتار ممکن است روی وضوح، سرعت، شدت یا کیفیت صحبت کردن اثر بگذارد.
مشکلات بلع و صدا
اختلال بلع غذا و مایعات و بعضی تغییرات پایدار کیفیت صدا نیز میتوانند به ارزیابی نیاز داشته باشند.
اطلاعات بیشتر درباره بلع ←
نقش والدین در موفقیت گفتاردرمانی کودک
بخش بزرگی از ارتباط کودک خارج از اتاق درمان اتفاق میافتد. به همین دلیل همکاری خانواده میتواند به انتقال مهارتهایی که در جلسات یاد گرفته شدهاند به زندگی روزمره کمک کند.
این موضوع به معنی تبدیل شدن والدین به درمانگر نیست. بهتر است خانواده اهداف و تمرینهایی را انجام دهد که بر اساس شرایط کودک توسط گفتاردرمانگر پیشنهاد شدهاند.
تمرین در خانه باید کوتاه و هدفمند باشد
بهجای تمرینهای طولانی میتوان فرصتهای کوتاه و طبیعی برای استفاده از مهارت هدف ایجاد کرد؛ مثلاً هنگام بازی، غذا خوردن، کتاب خواندن یا فعالیتهای روزمره.
از فشار زیاد برای تکرار کلمات خودداری کنید
پرسیدن مداوم «این چیه؟» یا مجبور کردن کودک به تکرار پشت سر هم ممکن است انگیزه او برای ارتباط را کاهش دهد. هدف نهایی گفتاردرمانی، ایجاد ارتباط مؤثر و کاربردی است.
مطالب مرتبط با گفتاردرمانی کودکان
برای مطالعه تخصصیتر درباره بعضی مشکلات رایج گفتار و زبان، راهنماهای زیر را ببینید.
آپراکسی گفتار در کودکان
علائم، تشخیص و روشهای درمان آپراکسی گفتار کودکان.
مطالعه مطلب ← روانی گفتارلکنت زبان
نشانههای لکنت و زمان مناسب برای مراجعه به گفتاردرمانگر.
مطالعه مطلب ← تلفظوضوح گفتار پایین
چه زمانی نامفهوم بودن گفتار کودک به ارزیابی نیاز دارد؟
مطالعه مطلب ← تشخیص افتراقیتفاوت مشکل تلفظ با لکنت
تفاوت دو مشکل رایج گفتاری و مسیر ارزیابی هر کدام.
مطالعه مطلب ← راهنمای والدینسن مناسب شروع گفتاردرمانی
چه زمانی بهتر است رشد گفتار و زبان کودک بررسی شود؟
مطالعه مطلب ← گفتار کودکگفتاردرمانی کودکان دارای شکاف کام
نقش گفتاردرمانی در بهبود وضوح و کیفیت گفتار این کودکان.
مطالعه مطلب ←گفتاردرمانی و کاردرمانی چه تفاوتی دارند؟
گفتاردرمانی عمدتاً روی گفتار، زبان، ارتباط، روانی گفتار، صدا و بلع تمرکز دارد. کاردرمانی بسته به نیاز فرد میتواند مهارتهای شناختی، حسی، حرکتی، توجه و عملکردهای روزمره را هدف قرار دهد. بعضی کودکان فقط به یکی از این خدمات و بعضی پس از ارزیابی به مداخله تیمی نیاز دارند.
مرکز گفتاردرمانی در غرب تهران
کلینیک گفتاردرمانی و کاردرمانی سعادتی خدمات ارزیابی و درمان مشکلات گفتار، زبان و ارتباط را برای کودکان و بزرگسالان در غرب تهران ارائه میدهد.
شعبه منطقه ۲۲ کلینیک در شهرک گلستان (شهرک راهآهن)، محدوده چیتگر قرار دارد و برای خانوادههای ساکن منطقه ۲۲، چیتگر، دهکده المپیک و محدودههای اطراف قابل دسترسی است.
شعبه دیگر کلینیک در محدوده ستارخان قرار دارد. اگر درباره تأخیر گفتار، تلفظ، لکنت، آپراکسی یا سایر مشکلات گفتار و زبان نگرانی دارید، میتوانید برای دریافت نوبت ارزیابی با کلینیک تماس بگیرید.
خدمات گفتاردرمانی در مناطق غرب تهران
سوالات متداول درباره گفتاردرمانی
آیا برای دیر حرف زدن کودک باید صبر کنیم؟
اگر درباره رشد گفتار یا زبان کودک نگرانی دارید، ارزیابی میتواند مشخص کند کودک در محدوده مورد انتظار رشد قرار دارد یا به پایش و درمان نیاز دارد. منتظر ماندن بدون ارزیابی همیشه بهترین انتخاب نیست.
گفتاردرمانی از چه سنی شروع میشود؟
سن ثابت و واحدی برای شروع گفتاردرمانی وجود ندارد. حتی پیش از شروع کلمات میتوان مهارتهایی مانند توجه مشترک، درک زبان، استفاده از حرکات ارتباطی و تلاش برای برقراری ارتباط را ارزیابی کرد.
آیا گفتاردرمانی فقط برای کودکان است؟
خیر. بزرگسالان دارای مشکلات گفتار، زبان، صدا یا بلع نیز ممکن است پس از سکته مغزی، آسیب مغزی یا بعضی بیماریهای عصبی به گفتاردرمانی نیاز داشته باشند.
چند جلسه گفتاردرمانی برای کودک لازم است؟
تعداد جلسات به نوع و شدت مشکل، سن کودک، شرایط همراه و پاسخ او به درمان بستگی دارد. قبل از ارزیابی نمیتوان تعداد مشخصی برای همه کودکان تعیین کرد.
آیا تمرین گفتاردرمانی در خانه کافی است؟
تمرین خانه مکمل جلسات درمان است و بهتر است بر اساس اهداف مشخصی انجام شود که گفتاردرمانگر پس از ارزیابی پیشنهاد کرده است.
آیا مشکل تلفظ کودک با افزایش سن برطرف میشود؟
بعضی خطاهای تلفظی در سنین پایین بخشی از روند رشد هستند، اما نوع صدا، سن کودک، میزان وضوح گفتار و الگوی خطا مشخص میکند آیا ارزیابی تخصصی لازم است یا خیر.
آیا گفتاردرمانی برای کودکان اوتیسم کاربرد دارد؟
بله. بر اساس نیاز کودک، گفتاردرمانی میتواند روی زبان، ارتباط اجتماعی، درخواست کردن، نوبتگیری، درک زبان و روشهای مختلف برقراری ارتباط تمرکز داشته باشد.
اولین قدم، ارزیابی دقیق است
برای دریافت نوبت گفتاردرمانی کودکان و بزرگسالان در کلینیک سعادتی با ما در ارتباط باشید.